15. Mệnh đề danh ngữ: Lý Thuyết

Một mệnh đề (có chủ ngữ và động từ riêng) nhưng đóng vai một danh từ trong câu lớn:

• Làm tân ngữ: The manager confirmed that the shipment had arrived.
• Làm chủ ngữ: What he said was not recorded.

Cách nhận ra chỗ trống cần mệnh đề danh ngữ: sau chỗ trống là một cụm có cả chủ ngữ lẫn động từ chia, và cả cụm đó đóng vai một danh từ.

Dùng that sau các động từ tường thuật khi mệnh đề đứng sau đã đủ chủ ngữ và tân ngữ:

• The notice states that all visitors must sign in.
• The supervisor believes that the new procedure will save time.

that ở đây chỉ là từ nối, tự nó không đóng vai gì trong mệnh đề — bỏ đi thì mệnh đề vẫn đủ.

Dùng what khi mệnh đề đứng sau bị hụt chủ ngữ hoặc tân ngữ, vì chính what lấp vào chỗ hụt đó:

• What he said was not recorded. — said thiếu tân ngữ, what lấp vào.
• What the manager decided surprised everyone. — decided thiếu tân ngữ.

Cách phân biệt trong ba giây: che chỗ trống lại rồi đọc mệnh đề còn lại. Đủ → that. Thiếu → what.

Khi mệnh đề mang nghĩa "có… hay không" thì dùng whether:

• The customer asked whether the item was still in stock.
• We are not sure whether or not the supplier will accept the terms.

Đi kèm or not thì bắt buộc là whether, không dùng if.

Đây là lỗi người học mắc nhiều nhất. Mệnh đề danh ngữ không đảo như câu hỏi, dù bắt đầu bằng từ để hỏi:

• ❌ Please tell me when does the session start.
• ✅ Please tell me when the session starts.
• ❌ Nobody knows why was the meeting cancelled.
• ✅ Nobody knows why the meeting was cancelled.

Cũng không dùng do/does/did: ✅ Do you know who prepared the report? (không phải who did prepare)